Je wilt graag assertiever worden. Om assertief te worden moet je eerst weten wat assertiviteit precies betekent. Maar ook wat assertiviteit vooral niet betekent. In deze blog probeer ik je zo goed mogelijk uit te leggen wat je kan helpen om assertiever te worden. Dus lees vooral verder…

 

Wat is nu precies assertief zijn?

 

Wat betekent assertief zijn niet?

Assertiviteit is een term uit de psychologie. Veel mensen denken dat assertief zijn betekent dat je je zin doordramt, onvriendelijk bent, voortdurend mensen tegenspreekt, overal  commentaar opgeeft als iets je niet aanstaat, mensen kwetsen, ook wordt assertiviteit ook weleens verward met agressie. Hier heeft het allemaal niets mee te maken.

 

Wat betekent assertief zijn dan wel?

Assertief zijn is eigenlijk niets meer dan van jezelf houden. Je komt voor jezelf of je belangen op, op een manier die niet kwetsend is voor de ander, en waarbij je de ander in zijn waarde laat. Door op een respectvolle wijze op te komen voor jezelf, en duidelijk aangeeft hoe jij er over denkt, geeft dat voor je eigenwaarde, liefde en zelfvertrouwen een beter gevoel.

 

Waarom vinden sommigen mensen ‘nee’ zeggen zo moeilijk?

Je kent het wel, je wordt uitgenodigd op een verjaardag van een kennisje, je zegt maar ‘ja’, maar eigenlijk heb je hier totaal geen zin in. Je heb meer zin om met je partner (of alleen) een avondje lekker met een wijntje of een whiskytje languit op de bank ( of in bed) te Netflixen. Maar tegen wil en dank zeg je maar ‘ja’ tegen die persoon, want je wil die persoon niet voor zijn neus meppen, en vervolgens zit je de hele avond op een ongemakkelijke stoel naast iemand die je niet eens kent.
Waarom voor sommige mensen ‘nee’ zeggen zo moeilijk is, heeft te maken met angst. Angst om een persoon te kwetsen, te beledigen en zelfs te verliezen. Waar het dan op neer komt is dat je eigenlijk je eigen behoeftes aan de kant zet om de ander te plezieren.
Op zich niets mis met deze toch mooie eigenschap zou je zeggen, en als dit een keertje voorkomt nou ja, dan is er ook nog geen man overboord. Je kan immers niet alleen maar aan jezelf denken. Maar sommige mensen kunnen echt nooit ‘nee’ zeggen. In dat geval ga je voorbij aan jezelf, maar ook aan je eigen behoeftes. Ieder mens heeft een bepaalde grens, die grens is er niet voor niks.

 

Waarom ben ik niet assertief?

Zoals gezegd heeft dat te maken met angst. Een angst om afgewezen te worden, en dus niet geaccepteerd te worden. Van belang is om vooral jezelf te zijn. Tegen mijn cliënten zeg ik regelmatig: ‘wees jezelf, want je hebt het recht om jezelf te mogen zijn in alle omstandigheden, met je pluspunten en tekortkomingen. Daarnaast is het belangrijk om van jezelf te houden. Als je dit nu nog niet doet, leer dan vooral eerst om van jezelf te houden. Dit is namelijk de basis om assertiever te worden. Als jij constant maar ‘ja en amen’ zegt, ga je dus voorbij aan jezelf.
Daar komt nog bij dat mensen teveel uitgaan van aannames. Je neemt iets voor waar aan, terwijl niemand hem of haar ooit heeft gezegd dat het feitelijk de waarheid is. Als je een gedachte in je hoofd krijgt, dan ga je er automatisch vanuit dat dit de waarheid is. Maar in veel gevallen hoeft deze gedachte helemaal niet waar te zijn. Je laat je dus maar wat wijsmaken.
Ook is er niemand die tegen je heeft gezegd dat je altijd maar leuk en aardig gevonden moet worden. Je hebt dan de veronderstelling dat wanneer jij eens een keertje geen zin hebt om tegemoet te komen aan een ander, dat je dan direct maar een naar en onuitstaanbaar persoon wordt. Dit is dus een aanname, een aanname waar je zeker van bent dat het ook echt zo is. Maar is dat ook echt zo?

Zoals gezegd, door te veel tegemoet te komen aan een ander ga je jezelf voorbij. Je identificeert je dan feitelijk in de behoefte van een ander. Het gevolg is dan vaak dat je jezelf slecht gaat voelen, omdat je jezelf passeert. Je eigen behoeftes worden onvoldoende bevredigd. Daarentegen komt het tegenovergestelde ook voor, je gaat je slecht voelen omdat je toevallig eens een keertje aan jezelf hebt gedacht. Schuldgevoel, gevoel van egoïsme enz.
Maar kloppen deze gevoelens dan wel? In de cognitieve gedragstherapie wordt er vanuit gegaan dat gedachten de gevoelens en lichamelijke sensaties beïnvloeden. Dat betekent dus, dat je gedachte van ‘ik ben een egoïst’ op dat moment zeer waarschijnlijk onjuist is. Waarom?
Het antwoord op deze vraag is deze: Zoals je niet altijd alleen aan jezelf hoeft te denken, hoef je ook niet voortdurend alleen aan een ander te denken.

 

Hoe word ik assertiever?

Voor de een zit het in zijn natuur om assertief te zijn, het heeft voor een deel te maken met persoonlijkheid en karakter. En voor de ander gaat het assertief zijn een stuk moeilijker af. Feit blijft dat iedereen het recht heeft voor zichzelf op te komen. Maar hoe doe je dat nu precies?
Hieronder geef ik je een paar tips om assertiever te worden.

1. Kijk naar wat je belemmerd om assertief te zijn.
Het is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan om je ‘even’ assertiever te gedragen. Mensen die niet assertief zijn, zijn dan ook vaak wat onzeker en verlegen. Door er (zelf) achter te komen waardoor je niet assertief bent of kan zijn, kun je gaan werken (al dan niet met hulp), aan die punten die jou belemmeren om voor jezelf op te komen.

2. Je houding.
Mensen die zelfverzekerd en autoritair gedrag vertonen stralen gezag uit. Ze stralen een bepaalde indruk uit dat met hen niet te spotten valt. Nu kun je hier ook in doorslaan. Het is mogelijk dat sommige mensen zich bij een dergelijk omschreven persoon niet thuis of op hun gemak voelen. Niemand komt immers graag in de buurt van iemand waarbij hij of zij zich niet prettig voelt. Maar een dergelijke houding aannemen, binnen normale proporties kan je helpen om assertiever gedrag te vertonen. Ik moet er echter wel aan toevoegen dat het aannemen van een dergelijke houding/gedrag niet zomaar aan te nemen is. Het moet in je karakter zitten.

3. Taalgebruik en communicatie
Mensen die zoals hierboven autoriteit uitstralen, zijn niet alleen autoritair ten aanzien van de houding. Ze spreken ook op een autoritaire manier, met een krachtige stem staan ze voor hun standpunten. Door met een krachtige en zelfverzekerde stem over te komen, kun je alleen op die manier al tot assertiever gedrag komen. Wat ook goed werkt is om bepaalde woorden te kiezen of juist te vermijden, waardoor je daadkrachtiger overkomt. Twijfelwoorden als: misschien, mogelijk, waarschijnlijk kunnen beter zoveel mogelijk vermeden worden.
‘Assertief zijn’ betekent eenvoudigweg gezegd ‘op respectvolle wijze voor jezelf opkomen’. Dat betekent dat je niet de ander centraal moet stellen, maar juist jezelf. Dat doe je niet door bijvoorbeeld te zeggen: ‘Als we het probleem misschien eens op deze manier oplossen, wat vind jij hiervan?’ of ‘hoe laat heb je mijn hulp nodig?, of ‘Kijk maar hoe en wanneer je de reparatie van mijn auto uitvoert’. Dit zijn voorbeelden van zwak assertiviteitsvermogen. Sterk assertief gedrag is als je zou zeggen: ‘We doen het op mijn manier, dat is in dit geval het beste.’ of ‘Nee helaas, ik heb zaterdag geen tijd om je te helpen’, of ‘Ik wil graag dat mijn auto om 16:00 gereed is!’ punt. Het is niet eens nodig om er een of ander excuus aan toe te voegen, want daar zwak je je assertiviteit alleen maar mee af.
Wat valt je hieraan op? Je gebruikt vooral het woordje ‘ik’, en minder het woord ‘jij’, want ‘jij’ is nu even iets minder belangrijk. Nu is het absoluut niet de bedoeling dat ik op deze wijze een stel egoïsten kweek, maar assertief zijn heeft dan ook niets met egoïsme of egocentrisme te maken, en het heeft ook allerminst te maken met agressief gedrag. De bedoeling van assertief gedrag is om krachtig voor jezelf op te komen, en je vooral niet te laten ondersneeuwen door een ander.
Nog een laatste belangrijke opmerking; hou er wel rekening mee dat een ander ook het recht heeft om assertief te mogen zijn. Iedereen heeft het recht om voor zichzelf of zijn belangen op te komen, dit geldt dus niet alleen voor jou.

 

 

Assertiviteitstraining

Ik kan me natuurlijk voorstellen dat deze kant en klare tips voor jou niet afdoende effectief zullen zijn. De kans is groot dat je bij deze groep zit, omdat deze genoemde tips wel kort door de bocht en veel gemakkelijker gezegd zijn dan gedaan.
Om die reden zijn er speciale assertiviteitstrainingen ontwikkeld. In deze training wordt je geleerd beter ‘nee’ te leren zeggen, meer het woord ‘ik’ in je communicatievaardigheden te integreren, en daadkrachtiger te communiceren.  Deze trainingen worden niet in mijn praktijk gegeven. Wat weleens voorkomt is dat een cliënt tijdens een therapeutische behandeling of begeleidingssessie incidenteel geleerd wordt om wat assertiever te worden, en/of om wat meer zelfvertrouwen te ontwikkelen. Maar een complete assertiviteitstraining wordt in deze praktijk niet gegeven. Dit laat ik liever over aan specialisten.

 

 

Samenvattend

Ik hoop dat ik je op deze manier een klein beetje heb kunnen informeren met betrekking tot assertiviteit. Ik heb het gehad over: hoe word ik assertiever?, wat assertief zijn is en wat het niet is, waarom ‘nee’ zeggen voor sommige mensen zo moeilijk is, waarom ben ik niet assertief, hoe je assertiever kunt worden en tot slot heb ik het gehad over de assertiviteitstraining.
Ik hoop dat je door mijn blog iets wijzer bent geworden. Als je vind dat er iets niet volledig of juist is, laat het me gewoon weten. Je kan dan contact met me opnemen.
Dan rest me nog je te bedanken voor het lezen van mijn blog ‘hoe word ik assertiever?’ En zoals ik mijn blogs altijd afsluit, zorg goed voor jezelf…

 

 

Tekst:        René E. Jansen
              coach, therapeut, psycholoog
              MindCure Coaching & Therapie

 

 

 

 

 

 

 

Jimmy Lim