Waarom ben ik zo bang?

Angst is eigenlijk een hele nuttige emotie. Het waarschuwt je voor gevaarlijke situaties. Zo zijn sommige mensen bang van honden. Als het dan gaat om een agressieve rottweiler of een andere grote hond, dan is de angst volkomen logisch en terecht. Maar sommige mensen zijn werkelijk overal bang voor, ze zijn al bang voor een muis. Dan hoeft er natuurlijk niet meteen een angststoornis aan de angst ten grondslag te liggen, maar een angst voor een muis is wel een angst die volkomen irreëel is. Een muis zal je echt niet aanvallen. Sommige mensen durven de straat niet op, ze leiden dan aan straatvrees. Anderen hebben hoogtevrees of vliegangst. Deze soorten angsten zijn dan wel nuttig, vooral als je iets gevaarlijks doet op grote hoogte is dit een gegronde reden om angstig te zijn. Het lichaam waarschuwt je dan dat het uitvoeren van activiteiten op grote hoogte linke soep is.
Maar als het gaat om buitensporige angsten, dan kan de angst je belemmeren in je dagelijkse activiteiten, en de kwaliteit hiervan nadelig beïnvloeden.

 

Wanneer is er sprake van een angststoornis?

Er is sprake van een angststoornis als je bang bent in situaties waarin er geen gevaar dreigt. Je durft bijvoorbeeld geen mensen te ontmoeten, of een gesprek met iemand aan te gaan. Je bent al bang om een verwarmingsmonteur of een loodgieter te bellen. Je kan ook bang zijn om buiten of in een supermarkt te komen. Er is dan sprake van straat of pleinvrees. Een angststoornis kan de kwaliteit van het leven dan ook behoorlijk vergallen. Omdat de angst voortdurend aanwezig is, belemmert dit het dagelijks leven.
Er zijn heel veel verschillende soorten angsten of angststoornissen. Van smetvrees tot allerlei fobieën en trauma’s.

 

Wat is de oorzaak van een angststoornis?

Angst is een stress-reactie die ontstaat in een bepaalde dreiging wanneer je veiligheid in gevaar wordt gebracht. Angst is een onbehaaglijk gevoel dat je waarschuwt voor gevaar.
Angst kan ook in de genen zitten. Het kan dus erfelijk bepaald zijn. Als je een ouder hebt met een angststoornis, dan neemt de kans dat je zelf een angststoornis krijgt toe. Door erfelijke factoren kun je kwetsbaar zijn voor stress-situaties.
Ook traumatische ervaringen zoals slachtoffer worden van een overval, geweldsdelict, een woningbrand of hevige turbulentie in een vliegtuig kunnen uiteraard zeer traumatisch zijn. Ook kan het zijn dat je ooit eens een (bijna) auto-ongeluk heb meegemaakt, waardoor je bang bent geworden om auto te rijden, of zelfs om met iemand mee te rijden. Ook (zoals in mijn geval een paar jaar geleden het geval is geweest) als je bijvoorbeeld getuige bent geweest van een dodelijk ongeluk, kun je hierdoor een trauma oplopen.

 

Wat zijn de gevolgen van een angststoornis?

De gevolgen van een angststoornis kan een behoorlijke impact hebben op de kwaliteit van het leven. Zo durf je misschien niet eens meer naar buiten te gaan. Je controleert bijvoorbeeld telkens of je het gas wel hebt uitgezet. Je beoordeeld situaties vaker dan nodig is op dreigend gevaar, terwijl die er in werkelijkheid niet zijn.
Ook zullen er weinig sociale activiteiten worden ondernomen. De angststoornis zorgt er dan voor dat je bang wordt van mensen. Hierdoor vermijdt je mensen, en dit leidt dan vaak weer tot eenzaamheidsgevoelens.
Ook kunnen mensen met angststoornissen gezondheidsproblemen ontwikkelen. Angst is een vorm van stress. De stresshormonen worden door de bijnieren aangemaakt. Bij een constante angst kan dit leiden tot overbelasting van de bijnieren. Hierdoor ontstaan allerlei lichamelijk kwalen zoals bijvoorbeeld: slaapproblemen, hoofd en buikpijn, tot aan hartproblemen aan toe. De slaapproblemen zorgen dan weer dat je overdag niet voldoende bent uitgerust, met concentratieproblemen op school of op het werk als gevolg.
Ook somberheidsklachten of zelfs depressies liggen dan in de gevarenzone. Dit komt dan voornamelijk door het gebrek aan zelfvertrouwen, sociale contacten, vermoeidheid, structureel negatief denken, lichamelijke gezondheidsproblemen enz.

 

Tips om angstgevoelens te voorkomen

Er zijn zeker een aantal tips die je kunnen helpen beter om te gaan met je angstgevoelens. Onderstaand heb ik een aantal tips voor je opgesomd.

– Doe meditatieoefeningen

Meditatieoefeningen zijn eenvoudiger dan je denkt. Je kan het al doen door bijvoorbeeld de aandacht te richten op je ademhaling. Ga ergens liggen of zitten (bijvoorbeeld in kleermakerszit), sluit je ogen en begin er aan. Het enige wat je hoeft te doen is de aandacht te richten op de ademhaling. Je kan ook je aandacht richten op je grote teen, maar omdat de ademhaling continu in beweging is, is dit een wat makkelijker punt om de aandacht op vast te houden. Je hoeft je ademhaling niet te veranderen. Laat het gewoon zijn zoals het is. Dit doe je een paar keer per dag, bijvoorbeeld ’s ochtends en ’s avonds.

 

– Denk aan positieve dingen   

Positief denken is een belangrijke basis in het voorkomen van allerlei psychische aandoeningen. O.a. somberheidsklachten, eenzaamheidsgevoelens tot aan depressies aan toe kunnen zo worden verminderd. Maar ook is positief denken een effectieve methode om beter met angstgevoelens om te kunnen gaan.

 

– Probeer zoveel mogelijk leuke dingen te doen                                                                                

Probeer zoveel mogelijk leuke en positieve dingen te doen. Je kan zelf wel bedenken wat je leuk vindt.  Bijvoorbeeld:
– Wandelen in de natuur of strand
– Fietsen in de natuur
– Tuinieren
– Knutselen of klussen
– Ga muziek maken bv (gitaar of keyboard), of karaoke zingen
– Kook iets lekkers of bak een taart

Zo zie je maar, er is altijd wel iets leuks te doen!
De genoemde tips zijn activiteiten die er voor zorgen dat je afgeleid wordt van je angstgevoelens. De angstgevoelens zouden hierdoor kunnen verminderen.

 

 – Vermijdt situaties die je angst kunnen verergeren

Als je continu angstopwekkende situaties vermijdt, loop je de kans dat het alleen maar erger wordt. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat je onvoorbereid zomaar het gevaar op gaat zoeken. Bereid je goed voor, en bedenk van te voren hoe je met een dergelijke situatie om zou kunnen gaan. Als je bijvoorbeeld als de dood bent om alleen de straat op te gaan, doe dit dan vooral niet (meteen) alleen, maar bouw het stapje voor stapje op. Neem dus iemand mee die je vertrouwt.

 

Psychologische hulp bij angstgevoelens of stoornissen

Het is natuurlijk niet voor de hand liggend en ook niet realistisch te denken dat deze ‘doe-het-zelf’ tips jou wel ‘even’ van je angstklachten af zullen helpen.

Als het allemaal zo gemakkelijk was om van psychische problemen af te komen, dan zouden sommige psychische aandoeningen niet eens meer bestaan. Dan zouden zelfs psychologische hulpverleners overbodig zijn.
Psychologen en therapeuten zijn daarentegen niet voor niets soms wel een jaar bezig om hun cliënt of patiënt weer in balans te brengen.
Ieder mens is uniek en reageert op zijn eigen manier op psychologische moeilijkheden.
Om die reden is het in de meeste gevallen natuurlijk veel verstandiger om psychologische hulp in te schakelen. Dit om ten eerste erger te voorkomen, en ten tweede je te helpen het balans weer terug te brengen.
Mocht je hulp nodig hebben bij je angstklachten, dan staat ook deze praktijk tot je beschikking. Neem dan gerust contact op. Ook als je wat verder van de praktijk af woont is dit geen probleem, via beeldbellen kunnen we iedereen helpen.

 

De therapeutische methodes

Mindfulness based cognitive therapy (MBCT)

Deze wetenschappelijk bewezen cognitieve variant van mindfulness ook wel aandachtgerichte cognitieve therapie genoemd, is voornamelijk ontwikkeld om terugval van depressies te voorkomen. Ook bij angststoornissen die eventueel samenhangen met depressieve gevoelens zou deze vorm van mindfulness ingezet kunnen worden. Er wordt niet alleen aandacht besteed aan de gedachtes, maar ook aan de emotionele gevoelens en lichamelijke sensaties.

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie is een veel toegepaste therapievorm. Het betreft een combinatie van cognitieve therapie en gedragstherapie. Het cognitieve deel richt zich op de gedachtes en herinneringen van de cliënt, en het gedragstherapeutische deel richt zich vanzelfsprekend op het gedrag. Cognitieve gedragstherapie stelt niet de gebeurtenissen centraal, maar meer de gedachten die voor dissonantie kunnen zorgen ten aanzien van het gedrag. Door voornamelijk de negatieve gedachtes anders te leren interpreteren, leer je op een andere objectievere en gunstigere manier te kijken naar de gewaarwording. Op deze manier kan er verandering worden bereikt in de negatieve gevoelens en sensaties, zodat de angst hierdoor sterk zal verminderen.

Samenvattend

Tot slot hoop ik dat ik je op deze manier heb kunnen informeren wat betreft angstgevoelens en angststoornissen. Ik heb het gehad over: waarom ben ik zo bang?, wanneer er sprake van een angststoornis is, wat de oorzaak kan zijn van een angststoornis, wat zijn de gevolgen van een angststoornis, hoe kun je een angststoornis voorkomen?, ik heb het gehad over de psychologische hulp bij angstgevoelens en stoornissen, en de therapeutische mogelijkheden zijn behandeld.

Dan rest me nog je te bedanken voor het lezen van het blog. Mocht je vragen hebben, voel je vrij om je vraag te stellen. Je kan dit doen via het contactformulier die op de contact-pagina vermeldt staat. Ook als je psychologische bijstand nodig hebt, kun je contact opnemen voor een gratis en vrijblijvend intakegesprek. Zorg goed voor jezelf…



Tekst:               René E. Jansen
                     coach, therapeut, psycholoog
                     MindCure Coaching & Therapie
Jimmy Lim